10 februari 2024 / 

 / 

Recht, liefde en de WAM-boete

“Forse aanmaningen van verkeersboetes brengen tienduizenden huishoudens in geldnood”, aldus een kop in de krant van 12 december j.l. Door snel oplopende incassokosten verdient de overheid fors aan aanmaningen op verkeersboetes. Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) vordert jaarlijks gemiddeld 137 miljoen euro aan inningskosten, bovenop de oorspronkelijke boete. De aanmaningen vullen de staatskas, maar leveren voor tienduizenden huishoudens problematische schulden op. Dit blijkt uit een analyse door de Volkskrant van alle opgelegde verkeersboetes uit de afgelopen drie jaar.

wat is er aan de hand?

Burgers komen vooral in de problemen door boetes voor onverzekerde auto’s, motoren of bromfietsen. Dat heten in de wandeling de “WAM-boetes” (WAM = Wet aansprakelijkheids­verzekering motorrijtuigen). De Dienst Wegverkeer (RDW) controleert onverzekerde voertuigen automatisch aan de hand van het kentekenregister, en kan hier twee keer per jaar een boete van 370 tot 400 euro voor geven. Met twee aanmaningen kan dit oplopen tot 2400 euro aan boetes per jaar.
Onder de onverzekerden zijn mensen met schulden. Die komen door die boetes plus verhogingen extra in de problemen. De aanmaningen brengen veel gezinnen in de knel. Van de 725.000 huishoudens met problematische schulden in januari 2023, zijn er 125.000 waarbij de schuld (gedeeltelijk) het gevolg is van een verdrievoudigde verkeersboete.


“Onmenselijk, het is toch niet de bedoeling dat de overheid mensen in problemen brengt?”, aldus een schuldhulpverlener.  En wat het nog erger maakt: de inkomsten van verkeersboetes komen op de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het ministerie heeft daardoor een belang bij hoge(re) bedragen, want die zijn nodig om de begroting rond te krijgen. Dat klinkt niet goed.

“opbrengsten”?

Al sinds de jaren ’90 wordt de begroting van het ministerie van Justitie (en Veiligheid) deels gefinancierd vanuit de opgelegde en geïnde boetes en transacties. Voor zover de verontwaardiging zich daarop richt, ben ik het er geheel mee eens. Degene die een straf oplegt, behoort daar géén financieel belang bij te hebben. Dus laat dat geld asjeblieft naar het ministerie van Financiën gaan, niet naar Justitie. Officieel heten het “ontvangsten”, maar de financiële mensen spreken vaak, zonder er bij na te denken, van “opbrengsten”. Dat maakt het nog erger. In de 34 jaar dat ik bij Justitie heb gewerkt, heb ik daar altijd tegen geprotesteerd. Maar ‘onmenselijk’?

auto rijden?

Hoe kan het dat je een boete krijgt voor onverzekerd rijden terwijl je een auto hebt? Die mensen hebben dan blijkbaar wel geld voor een auto, maar niet voor de verzekeringspremie. Ik heb dat nooit kunnen begrijpen. Je koopt toch ook geen auto als je geen geld hebt om de benzine te betalen? Hoezo dan wel als je geen geld hebt om de verzekering te betalen?


Botsingen met auto’s kunnen enorme schade aanrichten aan spullen, bijvoorbeeld andere auto’s, en aan mensen. Schade waarvoor de spaarpot van de gemiddelde Nederlander bij lange na niet voldoende gevuld is. De wettelijke plicht om een WA-verzekering te hebben als je auto rijdt, is daarom volkomen terecht. En ja, als je dat als overheid verplicht voorschrijft, moet je daarop ook controleren en moet je mensen die die plicht niet naleven, straffen.
Dat kan natuurlijk op verschillende manieren. Je zou in zo’n geval bijvoorbeeld extra belasting kunnen heffen om uit die extra belasting de verzekeringspremie te financieren; ik verzin maar wat. In sommige gemeenten geldt dat voor fout parkeren. Maar zo is het in ons land niet geregeld voor de WAM-verzekering, tenzij je als gemoedsbezwaarde bent erkend. Dan kun je vrijstelling krijgen en betaal je geen premie, maar extra belasting. Dat bedrag is net zo hoog als de premies die je anders zou betalen.

recht, liefde en de WAM-boete

De wetgever heeft er voor gekozen een boete te stellen op het onverzekerd rijden. Is dat onredelijk? Nee. En als ook die boete niet betaald wordt, is het dan onredelijk dat die na een paar aanmaningen wordt verhoogd? Niet per se. Over de mate van verhoging kun je discussiëren, en ook over de manier waarop een en ander toegepast wordt. Daar wordt ook over gediscussieerd. Wanneer is zoiets “onmenselijk”? Daar ga ik nu niet op in; ik wil het principiëler benaderen.

In mijn vorige blog schreef ik over recht, gezag en vrijheid aan de hand van een artikel van Paul Scholten. De verzekeringsplicht is een inbreuk op de vrijheid van burgers. Die plicht wordt ons met gezag opgelegd. Het recht moet de balans zien te treffen tussen die twee: vrijheid en gezag. Gezag stelt grenzen aan vrijheid en vrijheid stelt grenzen aan gezag. Maar geen van drieën is de hoogste waarde in de samenleving. In de gemeenschap moet de liefde de hoogste waarde zijn, leerde Scholten. Liefde niet in de zin van een gevoel, verliefdheid, maar liefde in de (Bijbelse) betekenis van: “heb uw naaste lief als uzelf”.

Onverzekerde bestuurder, wat zou jij ervan vinden als je zelf werd aangereden door een onverzekerde bestuurder?

Verder lezen?

Nu jij!

Wat denk jij? Reageer hieronder!

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.